"Słodycz"

Autor: Wolni pisarze. Wolne pisarki, Gatunek: Dramat, Dodano: 18 kwietnia 2012, 17:14:47

Do czytelnika
Po niedługim zastanowieniu czytelnik łaskawy przekona się, iż paru tym kartom dlatego tylko nazwiska tragedii by odmówił, że… tylko parę kart! Powodu tej natury nie usłuchał autor.


Osoby:
Kajus Veletrius, arcykapłan Jowisza i senator
Pamfilius, gramatyk, klient Veletriusa
Klucznik więzienia Vesty
Święty Paweł, apostoł


Rzecz dzieje się w willi Veletriusa pod Rzymem za panowania Nerona Imperatora. Łaźnia w ogrodzie Veletriusa. W głębi korytarz, za którym zieloność drzew, po lewej stronie porfirowa wanna, w którą (spod stóp statuy wyżej umieszczonej) spada woda, po prawej stronie sofa, na której Veletrius, u nóg jego siedzenie niższe.


KAJUS VELETRIUS
Julia Murcja co rzekła, gdy chleb jej spuszczono?…


KLUCZNIK
Wzniosła oczy i chwilę była zamyśloną…
A potem rzekła: «Dzięki!» i chleba kruszynę
Podała myszy, która tam ma swą szczelinę…


KAJUS VELETRIUS
Po siedmiu dniach bez jadła przebytych zapewne
Można mi było słowo przynieść więcej rzewne…
Ustąp!…


KLUCZNIK
Uchodzę…


KAJUS VELETRIUS
    … W świętym westalek więzieniu
Ni mysz być nie powinna, ni szczelin w kamieniu…
Idź precz!… Pamfilius albo inny klient który
Niech mi Arystofana czytać przyjdzie chóry,
W szacie krótkiej, by akcję dołączał do rzeczy…
Klucznik wychodzi.
Który jest Bóg, co Murcję w swojej trzyma pieczy?…
po chwili:
Mógłbym o chrześcijaństwa posądzić wyznanie
I zabić… Cóż stąd?… Moje nad nią panowanie
Czy się rozszerzy — albo, w kwiat gdy zmieni duszę
(Jeśli mam Platonowi wierzyć), kwiat czyż wzruszę?


PAMFILIUS
Z wazą w ręku.
Przynoszę Żaby, Osy, Ptaki


KAJUS VELETRIUS
    … i Niewiasty.
Postaw to! Usiądź!


PAMFILIUS
Siadając u stóp Veletriusa.
    … Słusznie, że do jednej kasty
Z płazami i owady ginecej się liczy…
Pomysł jest gorzki, śmiały, ale malowniczy…
po chwili, śledząc spojrzenie Veletriusa
Szkoda — zaiste, szkoda, że kapłaństwa godność
I senatorstwa pewną usuwa łagodność…
To jest, pewną wesołość…


KAJUS VELETRIUS
… Jako?


PAMFILIUS
    … Mówię: kto wié,
Mielibyśmy równego Arystofanowi!…
po chwili, zamieniając gest i akcent
Czy dosyć widzów objął amfiteatr nowy?…


KAJUS VELETRIUS

Zapewne, że to nie jest drugi Flawiusowy,
Lecz pierwszy jako wybór widzów…

 

PAMFILIUS
Głośno, lecz na stronie:
    … ścisłość mowy
Lakońska!…


KAJUS VELETRIUS
… O, Pamfilius, powiedz mi a szczerze…


PAMFILIUS
przerywając
Przez Minerwę…


KAJUS VELETRIUS
Skąd… siła… ta… się… dziwna bierze
U chrześcijan?… Osaczone widziałem żołnierze
Z legionów starych, sławnych gladiatorów znałem…
Wszystko to nie to…


PAMFILIUS
Przybierając gest i akcent poważny:
    …Cnota u nas jest zapałem,
Iskrą boską… U chrześcijan ciemnych jest to niby
Płyn… eter… płyn przejrzysty jak lodowe szyby.
Principium wody, zda się, zamiast ognia kładą,
Stąd ta oziębłość, która staje się aż zdradą,
I stąd ta pewna… słodycz!… Bo nie wiem nazwiska
Rzeczy, której istoty nie poznałem z bliska…


KAJUS VELETRIUS
Zaprawdę — by w przedmiocie mówić bezimiennym,
Przypuśćmy to nazwisko… na czas dysertacji…


PAMFILIUS
Podejmując:
Ja bym na przykład nazwał wodnisto-płomiennym
Systemat mój…


KAJUS VELETRIUS
    … A to by nie było bez racji,
Przeto, iż sam się własnym niszczy zaprzeczeniem…


PAMFILIUS
Na stronie, ale głośno:
Sokrates!…


KAJUS VELETRIUS
Tym czy owym nazwana imieniem,
Rzecz tąż samą zostanie… Nie mówię: cywilnie,
Lecz mówię: naturalnie… Możemy zwać mylnie…


PAMFILIUS
Pochylając czoło:
Platonowi cóż powiem!…
po chwili
    Za Tybrem raz, pomnę,
Przechodząc, widzę — wazy dwie stoją ogromne
Przed małym sklepem rzeczy treści rozmaitej.
A wazy były piękne, jedna bazaltowa,
W której balsamu nieco i czerep rozbity.
W drugiej pisma; ta mniejsza i alabastrowa,
Sfinksa pokryta maską…
Po chwili, uważając, azali Veletrius słucha treści
    ...Owoż w rękopismach onych
Znalazłem życiorysy chrześcijan potraconych…
I o Chrystusie onę Odyseję płaską…
Jest coś, co oni zowią słodyczą i łaską…


KAJUS VELETRIUS
Coś jest…
Zarzuca kraj szaty na oczy i zasypia.
Pamfilius powoli się podnosi i na palcach wychodzi.


KAJUS VELETRIUS
Marząc w półśnie:
Coś jest… tę mając siłę, z którą lwa on głaszcze,
Głodnego lwa, a lew się ociera,
Jak kot, o goleń jego i zatrzaska paszczę…
Tę siłę, z której owy śpiewając umiera…
Albo i Murcja… siłę tę mając…
…Starcze! Ty w płaszczu czerwonym,
Bosy, co w fałdach szaty, gdzie my mamy cienie,
Masz blask i z mieczem stoisz świeżo wyostrzonym…
Ty mówisz, że dać możesz mi to zanielenie…
Słucham…


ŚW. PAWEŁ
W widzeniu Veletriusa:
    …To zanielenie, które nie przesilą
Katownie, dać ci mogę i będziesz nim leczył.
Lecz na cóż chcesz tej łaski?…

KAJUS VELETRIUS
Rychło i nieprzytomnie:
    Żebym ją… zniweczył!…

ŚW. PAWEŁ
Dotykając ramienia Veletriusowego końcem miecza:
Julia Murcja umarła…
Św. Paweł znika, Klucznik wchodzi.

KAJUS VELETRIUS
Porywając się ku Klucznikowi:
Umarła?!…

KLUCZNIK
    …Przed chwilą.

 

 

 

Cyprian Kamil Norwid
http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/slodycz.html

Komentarze (0)

Musisz być zalogowany, żeby dodawać komentarze. Zaloguj się
Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się